Szczęśliwe Miasta – szczęśliwi Mieszkańcy
Smart City

Szczęśliwe Miasta – szczęśliwi Mieszkańcy

Wydawnictwo Wysoki Zamek z Krakowa przekład książki Montgomerego „Miasto Szczęśliwe” na polski rynek wydawniczy, przyniosło bardzo szybko. W zeszłym roku, niedługo po wydaniu oryginalnym, ukazał się polski przekład „Walki o ulice” Janette Sadik-Khan. Nie zamierzam ani pisać recenzji, ani też opisywać zawartości tych pozycji. Chciałbym wspomnieć jedynie, że książki te przynoszą na polski grunt wątki dyskusji, które toczą się w miastach świata już od dłuższego czasu. Obie pozycje, pisane przez praktyków, którzy opisują swoje doświadczenia stały się obowiązkową lekturą dla wszystkich zainteresowanych zrównoważonym rozwojem miejskim i z pewnością powinny być też czytane przez urzędników dużych miast w Polsce.

Pytanie, które stawia sobie Montgomery jest niezwykle ważne, czy mamy wpływ na poziom poczucia szczęścia mieszkańców naszych miast? Czy decyzje, planowanie, partycypacja mają wpływ na to, że subiektywnie bądź obiektywnie czujemy się szczęśliwsi? To niezwykle istotne pytanie, które zadaję Tomaszowi Janiszewskiemu, stałemu uczestnikowi prac trójmiejskiego Civic Hub i Forum Rozwoju Aglomeracji Gdańskiej oraz doktorowi Łukaszowi Pancewiczowi, urbaniście, architektowi, wykładowcy z Politechniki Gdańskiej w kolejnej rozmowie publikowanej na podcaście.

Rozmawiamy i rozwijamy tezę, postawioną przez burmistrza Penalosę, który twierdzi, że możemy kształtować miasto tak, żeby ludzie stawali się szczęśliwi.

Na świecie trend przenoszenia się mieszkańców wsi do miast jest niezwykle silny. Ludzie szukają lepszego miejsca do życia i życiowych szans. Kiedy jednak ich kariera zawodowa nabiera rozpędu, szybko przesiadają się do coraz większych samochodów i budują za miastem dom z ogrodem. Codzienne dojazdy do pracy, szkoły i wiele innych problemów generowanych przez suburbanizację to trudno rozwiązywalne kwestie bez myślenia wspólnotowego i podejmowania ograniczeń w imię tzw. dobra wspólnego.  Sprawny i dostępny transport publiczny i priorytetowe myślenie o pieszym uczestniku ruchu, to podstawowe postulaty myślenia o mieście jako miejscu gdzie można być szczęśliwym.

Choć Montgomery swoją książkę napisał w formie eseju, to znajdziecie w niej wiele solidnych badań i argumentów. Jeszcze bardziej „data driven” zarządzanie reprezentuje była komisarz z Nowego Yorku Sadik-Khan. Okazuje się również, że mimo wszystko problemy, które generuje rozwój gospodarczy w Polsce, łudząco przypominają te same, które od prawie stu lat coraz mocniej odciskają piętno na aglomeracjach amerykańskich czy kanadyjskich.

Byłoby lepiej dla nas wszystkich, gdybyśmy uznali, że paradoks Braessa, wg którego poszerzanie ulic zwiększa liczbę samochodów a tym samym korków, należy poddać autentycznej refleksji. W Polsce wciąż 70 % mieszkańców dojazd do pracy zajmuje do 30 minut, a tylko 7% potrzebuje ponad godzinę. Może więc nie jest za późno na poważną adaptację myśli zawartych w naszym wywiadzie i cytowanych książkach.  Podstawowa myśl obu książek jest taka: miasto to przestrzeń wspólna i jako taka powinna być wspólnotowo zarządzana. Patrząc w ten sposób na miejsca naszego życia, zdajemy sobie sprawę, że planowanie przestrzeni i jej organizacja ma dużo większe przełożenie na nasze samopoczucie i jakość życia, niż wydawałoby się na pierwszy rzut oka. Jednak ten wpływ jest bardzo złożony i nie da się go uprościć. Potrzeba bardzo wnikliwych obserwacji i delikatnych eksperymentów oraz umiejętnie prowadzonych procesów partycypacji. Łatwych przepisów nie ma, o czym świadczą wypowiedzi moich gości jak i autorów tych książek.

Pozycje książkowe, które Tomasz poleca, jako dobrze wprowadzające w poruszaną tematykę:

  • Jan Gehl „Życie między budynkami”
  • „Miasta dla ludzi” Jane Jacobs
  • „Śmierć I życie wielkich miast Ameryki” Jane Jacobs
  • „Wielkie małe plany” (nowość w Polsce)
  • Charles Montgomery „Miasto Szczęśliwe”
  • Janette Sadik-Khan „Walka o ulice.”
  • Wade Graham „Miasta wyśnione”
  • Kevin Lynch „Obraz miasta”
  • David Harvey „Bunt miast”
  • Deyan Sudjic „Język miast”
  • Rem Koolhas „Śmieciowa przestrzeń”
  • Jeff Speck „Walkable city” (wersja eng, szykuje się polskie wydanie)
  • Książki wprowadzające w temat, polecane przez Łukasza:
  • Lech Mergler, Kacper Pobłocki, Maciej Wudarski „Anty-bezradnik przestrzenny: prawo do miasta w działaniu”
  • Justin McGuirk „Radykalne miasta”